grinding slow // grinding still

Kakalaka no abie litie na fowroe mofo
(De kakkerlak kan zijn rechten niet doen gelden in de bek van een vogel)

– Surinaams gezegde

Grinding slow // Grinding still

What you want and what you will // Working for your dollar bill // Walking home, a youth gets killed // Police free to shoot at will // Nine to five you know the drill // Weekends are a short lived thrill // Come put it on over till it spill // Taken until they've had their fill // Sad to see the old slave mill // Is grinding slow, but grinding still

– Damian Marley

Slavernijmonument 'Clave', Alex da Silva, photo: Max Dereta

Beeld: Slavernijmonument 'Clave', Alex da Silva, photo: Max Dereta

Op dit 157ste jubileum van de afschaffing van de slavernij in het Nederlandse koninkrijk, nemen we de tijd om te herdenken. We denken aan de mensen die hun leven gedwongen in slavernij leefden. Generaties werden uitgebuit, mishandeld en als object gezien; voor economische winst en andere onbeschrijfelijke redenen. We denken ook aan hen die in de nasleep van de slavernij nog steeds met deze erfenis kampen of met de nieuwe vormen die zij heeft aangenomen, zoals gedwongen loonarbeid en onderbetaald werk onder erbarmelijke omstandigheden. Dit alles wordt nog steeds gerechtvaardigd door een economisch systeem dat slechts werkt voor een kleine minderheid.

Hoewel 1 juli de dag markeert waarop slavernij in Suriname werd afgeschaft en de kettingen werden verbroken (Keti Koti), confronteert de actualiteit ons met het gegeven dat we nog een lange weg te gaan hebben. Grinding slow.

In het licht van Keti Koti publiceren we vandaag een essay van activist en antropoloog Mitchell Esajas (The Black Archives) over Anton de Kom, de Surinaamse verzetsstrijder en anti-koloniale auteur van ‘Wij Slaven van Suriname’ (1934). Esajas schreef het voorwoord van de meest recente editie van het boek, dat afgelopen jaar opnieuw werd uitgegeven. Het is een persoonlijk relaas over zijn relatie tot het revolutionaire boek van De Kom, waarin de auteur analyseert en ontleedt waarom slavernij nog steeds de levens van zwarte mensen en mensen van kleur in haar greep houdt. Dit geldt met name voor de nakomelingen van tot slaaf gemaakte populaties wereldwijd.

Niets van dit alles staat op zichzelf. Hier zijn zowel De Kom als Esajas zich van bewust. In lijn met radicale communistische denkers over de hele wereld, toont De Kom aan hoe de nalatenschap van slavernij samenhangt met het koloniale kader van Nederlands-Indië (het huidige Indonesië), de arbeidersbeweging en de positie van witte arbeiders in Nederland. Exploitatie en onmenselijke leefomstandigheden waren niet enkel een realiteit in het Nederlands Guyana dat De Kom zo goed kent en beschrijft. Hij pleit ook voor een collectieve poging om de levens van uitgebuite mensen wereldwijd te verbeteren. Esajas positioneert De Kom in de traditie van toonaangevende en radicale zwarte denkers en activisten en plaatst hem ook op één lijn met het Surinaams verzet. Het zal dan ook niemand verbazen dat de universiteit in de hoofdstad van Suriname, Paramaribo, is vernoemd naar De Kom.

Ongeveer een week voor deze publicatie, werden we aangenaam verrast door het nieuws dat De Kom is toegevoegd aan de Nederlandse canon; als één van de 50 personen en gebeurtenissen die samen het fundament van de Nederlandse geschiedenis (of geschiedenissen) vormen. De Kom is de eerste Surinamer die is toegevoegd tot deze hernieuwde canon van Nederlandse geschiedenis. Wellicht lang over tijd, maar desalniettemin een verdienstelijk en gewaardeerd gebaar voor de Surinaamse bevolking in Suriname, Nederland en daarbuiten. De Kom maakt vanaf nu deel uit van elk curriculum en onderwijsprogramma in Nederland.

Om de aandacht te vestigen op de nasleep van slavernij en haar structuren, presenteren we hier de documentaire Su solo i playanan (Zijn zon en stranden) van Sharelly Emanuelson. Voor haar afstuderen aan de kunstacademie in Utrecht maakte Emanuelson een werk dat visueel reflecteert op de manieren waarop Nederlands kolonialisme nog steeds een rol speelt op Curaçao - haar geboorteplaats en tevens de plek waar zij na haar studie naar terugkeerde. Het raamwerk en de economische structuren die samenhangen met noties rondom eigenaarschap van bedrijven, van land en de mogelijkheden tot zelfontplooiing worden verkend via interviews en persoonlijke overdenkingen die samengaan met beelden van de zonnige stranden van het eiland.

Juist nu krijgen deze overpeinzingen en beelden meer gewicht, gezien het eiland lijdt onder de gevolgen van COVID-19 en de ineenstorting van de toeristische economie. Meer dan de helft van de bevolking is momenteel afhankelijk van voedselhulp, terwijl de lokale overheid door de Nederlandse overheid wordt gedwongen om sancties uit te voeren, de sociale zekerheid nog verder terug te dringen en ambtelijke banen te schrappen. Zo worden nog meer mensen in precaire posities gedwongen waarbij ook hun voedselzekerheid wordt ontnomen.

In de afgelopen weken en dagen zijn de protesten in Curaçao gewelddadig geworden en zijn over het hele eiland gebouwen in vlammen opgegaan. Het is het directe gevolg van de nijpende omstandigheden voor de bewoners van Curaçao. Omstandigheden waarin overeenkomsten te vinden zijn met de scherpe analyse van Anton de Kom en de hedendaagse reflecties van Emanuelson. Grinding still...

Deze website gebruikt cookies voor analytische doeleinden.